AI-protocol
Gebruik van Kunstmatige Intelligentie binnen BijzonderBrein
1. Doel van dit protocol
Dit protocol beschrijft hoe binnen BijzonderBrein gebruik wordt gemaakt van kunstmatige intelligentie (AI), met als doel:
- kwaliteit en betrouwbaarheid van informatie te waarborgen
- privacy van cliënten te beschermen
- ethisch en verantwoord gebruik van AI te garanderen
- transparantie te bieden richting cliënten en samenwerkingspartners
AI wordt binnen BijzonderBrein uitsluitend gebruikt als ondersteunend hulpmiddel, en nooit als vervanging van professioneel oordeel.
2. Toepassingsgebied
AI wordt binnen BijzonderBrein gebruikt voor het structureren en analyseren van informatie, ondersteunen bij inhoudelijke uitwerking van educatieve en informatieve content, het genereren van conceptteksten en materialen en vij het ondersteunen van denkprocessen en hypothesevorming.
AI wordt nadrukkelijk niet gebruikt voor het stellen van diagnoses, het nemen van medische of therapeutische beslissingen of het geven van individueel behandeladvies zonder menselijke beoordeling.
3. Menselijke eindverantwoordelijkheid
Alle AI-output wordt beschouwd als concept. Er wordt altijd een inhoudelijke en kritische beoordeling uitgevoerd door een professional. De eindverantwoordelijkheid voor alle inhoud ligt altijd bij een mens. Bij twijfel over juistheid of toepasbaarheid wordt de output niet gebruikt.
4. Privacy en gegevensbescherming
Binnen BijzonderBrein hanteren wij de volgende uitgangspunten:
- AI wordt uitsluitend gebruikt met geanonimiseerde gegevens
- Er worden geen direct of indirect herleidbare persoonsgegevens ingevoerd
- Combinaties van gegevens die alsnog tot herleidbaarheid kunnen leiden, worden vermeden
- AI-systemen worden alleen gebruikt indien zij voldoen aan de eisen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming
Externe AI-systemen voldoen aan de volgende voorwaarden:
- er worden alleen systemen geselecteerd met passende beveiligings- en privacymaatregelen
- er wordt waar mogelijk gewerkt met verwerkersovereenkomsten
- er wordt voorkomen dat ingevoerde data wordt gebruikt voor publieke trainingsdoeleinden
5. Data governance en systeemkeuze
Hoewel dataopslag en -beheer technisch bij externe systemen kunnen liggen, neemt BijzonderBrein verantwoordelijkheid voor de selectie van veilige en betrouwbare AI-systemen, het beperken van invoer tot noodzakelijke en niet-herleidbare informatie en het bewust omgaan met wat wél en niet wordt ingevoerd.
Daarnaast geldt:
- er wordt geen vertrouwelijke of gevoelige informatie ingevoerd in open of publieke AI-systemen
- gebruik van AI-tools is beperkt tot goedgekeurde systemen
- medewerkers gebruiken AI alleen binnen de kaders van dit protocol
6. Kwaliteitsbewaking en verificatie
Om de betrouwbaarheid van informatie te waarborgen:
- wordt AI-output altijd gecontroleerd op juistheid en volledigheid
- worden wetenschappelijke claims altijd handmatig geverifieerd
- worden bronnen gecontroleerd op:
- bestaan (geen fictieve referenties)
- kwaliteit (peer-reviewed waar mogelijk)
- relevantie
AI wordt binnen BijzonderBrein zo ingericht dat het bij voorkeur gebruikmaakt van wetenschappelijke databanken en evidence-based informatiebronnen. Indien informatie niet verifieerbaar is, wordt deze niet gebruikt.
7. Kritisch gebruik van AI
Binnen BijzonderBrein wordt AI actief gestuurd op kritisch gedrag. AI wordt expliciet gevraagd om niet mee te praten, maar kritisch te analyseren. Output wordt beoordeeld op aannames, generalisaties en mogelijke fouten in redenering. AI wordt niet gezien als waarheid, maar als een hulpmiddel dat fouten kan maken.
8. Bias en ethiek
Wij erkennen dat AI-systemen bias kunnen bevatten. Daarom wordt output gecontroleerd op stereotypering, ongenuanceerde conclusies, normatieve oordelen, wordt rekening gehouden met de context van neurodiversiteit en wordt vermeden dat gedrag onterecht wordt gepathologiseerd.
9. Gebruik binnen behandelcontext
Binnen begeleiding en therapie geldt:
- AI ondersteunt het denkproces, maar vervangt nooit klinisch redeneren
- beslissingen worden altijd genomen door een gekwalificeerd professional
- AI-output wordt nooit direct vertaald naar interventies zonder beoordeling
10. Transparantie richting cliënten
BijzonderBrein is transparant over het gebruik van AI. Cliënten kunnen worden geïnformeerd dat AI wordt ingezet ter ondersteuning
er wordt duidelijk gemaakt dat privacy gewaarborgd is en AI geen beslissingen neemt. Waar relevant kan een cliënt bezwaar maken tegen gebruik van AI in zijn/haar traject.
11. Auteursrecht en beeldgebruik
Binnen BijzonderBrein wordt geen gebruik gemaakt van ongeautoriseerd beeldmateriaal. AI-beeldgeneratie wordt uitsluitend toegepast met eigen beeldmateriaal, materiaal waarvoor directe toestemming van de kunstenaar/creator is verkregen en materiaal met passende licenties (zoals Creative Commons).
12. Beveiliging en toegang
Alleen geautoriseerde personen gebruiken AI binnen de organisatie. Toegang tot systemen wordt beveiligd (bijv. wachtwoorden, waar mogelijk 2FA). Gebruik van niet-goedgekeurde AI-tools is niet toegestaan.
13. Milieu-impact
BijzonderBrein erkent de ecologische impact van AI-gebruik.
Daarom wordt AI bewust en efficiënt ingezet, wordt onnodig gebruik vermeden en wordt, waar mogelijk, de uitstoot gecompenseerd via erkende CO₂-compensatieprogramma’s.
14. Incidenten en fouten
Bij fouten of risico’s wordt de output gecorrigeerd, wordt het incident geëvalueerd en worden processen waar nodig aangepast. Bij mogelijke datalekken wordt gehandeld volgens de geldende AVG-richtlijnen.
15. Training en bewust gebruik
Iedereen die AI gebruikt binnen BijzonderBrein is zich bewust van de beperkingen van AI, weet hoe kritisch met output om te gaan en weet wanneer AI niet geschikt is.
16. Evaluatie en actualisatie
Dit protocol wordt minimaal jaarlijks geëvalueerd. Bij relevante ontwikkelingen in AI wordt het protocol aangepast. Feedback van cliënten en gebruikers wordt meegenomen.
17. Kernprincipe
Binnen BijzonderBrein geldt: AI ondersteunt ons werk, maar neemt nooit de plaats in van menselijk oordeel, verantwoordelijkheid en professionele integriteit.